ساخت وهنجاریابی پرسشنامه صلح درون

صلح درون
حسنیه السادات حسینی

حسنیه السادات حسینی

دکترای روانشناسی مشاوره

ساخت و هنجاریابی پرسشنامه صلح درون

معصومه بهبودی

حسنیه السادات حسینی

چکیده

پژوهش حاضر با توجه به هدف ساخت و هنجاریابی پرسش نامه صلح درون انجام شده است. جامعه آماري اين پژوهش دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات مي باشد. از نظر هدف از نوع تحقيقات كاربردي و از نظر ماهيت تحقيق از نوع توصيفي غير آزمايشي و از نظر تحليلي از  نوع اکتشافی مي باشد. حجم نمونه در اين پ‍ژوهش 800 تن  مي باشد كه با استفاده از روش نمونه گيري تصادفي طبقه ای و با توجه به جدول مورگان انتخاب گرديد. پژوهش بایک پرسش نامه ۲۳۰ سئوالی روی ۱۰۰ نفر به صورت پایلوت آغاز و پس از بررسی و استفاده از نظرات متخصصین، پرسشنامه در۱۴۸ سئوال و ۶۷ مؤلفه تنظیم گردید  روش جمع آوري اطلاعات، به شکل  ميداني – مطالعه کتابخانه اي و با استفاده ازپرسش نامه محقق ساخته صلح درون بود. که سئوال های آن به شیوه طیف لیکرد تنظیم گردیده بود. روايي ابزار تحقيق  ازطریق روايي محتوایی و صوری با استفاده از روش دلفی به دست آمد. پايايي آن با استفاده از ضريب آلفاي کرونباخ پس از محاسبه ضريب α براي پرسشنامه مقدار 983/0 مورد تائيد قرار گرفت. سئوال اصلي پژوهش حاضر عبارت است از “چه پرسشنامه ای را می توان برای سنجش صلح درون تهیه کرد. روش تجزیه و تحلیل در این پژوهش از آمار توصیفی برای توصیف داده ها و از آمار اسنباطی برای تحلیل عاملی اکتشافی در دو مرحله استفاده شد.” از پرسشنامه ۶۷ مؤلفه ای پس از تجزیه و تحلیل مرحله اول ۱۹ عامل شناسایی شد. درمرحله دوم تجزیه و تحلیل نهایی منجر به استخراج  پنج عامل اصلی باچندین خرده عامل در قالب ۱۴۸ سئول گردید.

واژگان کلیدی: ساخت، هنجاریابی، پرسش نامه، صلح درون

مقدمه

صلح یکی از مهمترین مسائلی است که ذهن بسیاری از محققان و اندیشمندان را در عرصه های مختلف به خود مشغول داشته است. صلح، آرمانِ شادی، آزادی و آرامش در درون انسان ها، بین و داخل همه کشورها و ملت ها می باشد. صلح، اندیشه جهانی بدون خشونت است که کشورها و ملت ها مشتاقانه یا به طور داوطلبانه و یا به واسطه یک سیستم مردمی یا حکومتی با هم همکاری می کنند تا از بروز جنگ جلوگیری کنند. این اصطلاح در برخی از برهه های زمانی برای پایان دادن به همه عداوت ها در میان تمام بشریت مورد استفاده قرار می گیرد. از جمله، صلح می تواند تمام ابعاد متعارض وجود انسان را یکپارچه کند و نیز قادر است با عبور از مرزها از طریق دیپلماسی مردمی، فن آوری اطلاعات، حقوق بشر، مهندسی، حقوق حیوانات، فن آوری، و یا اینکه پایان دادن به تمام اشکال مبارزه و جنگ دنیایی سبز و آرام خلق نماید. و صلح می تواند به عنوان یک فرهنگ در بین جوامع بشری نهادینه شود.

به همین دلیل علوم مختلف، از جمله (جامعه شناسی، علوم سیاسی، روانشناسی) مسائل صلح را به صورت مجرد مورد توجه قرار نمی دهند، بلکه هر یک به قسمتی از ین مساله پیچیده می پردازند. از این نقطه نظر هر یک از بخش های این حوزه به معنای جزئی از یک کلیت است که از نظر محتوا، عوامل پدید آورنده گوناگونی دارد، و در این مساله با یکدیگر تشکیل بافتی کلی داده اند. (نقوی1390)

جنگ و صلح، هر چند کنش های جمعی هستند، اما افراد، در ایجاد آنها، نقش اساسی دارند، اگر افراد تصمیم گیرنده و قدرتمند، در معادلات جنگ و صلح دارای صفات اخلاقی مدارا، که یکی از ابعاد صلح درون می باشد، باشند، می توانند به قوت صلح در مقابل جنگ، بیفزایند.

ازطرفی ارتقاء صلح درونی یک هدف و وظیفه مهم برای مدیران، مسئولان و دست اندرکاران حوزه سلامت روانی در کشور است، زیرارسیدن به این هدف مستلزم استقرار شبکه های اطلاع رسانی فعال و سیستم های مؤثر جمع آوری اطلاعات و تعیین شاخص های صلح درونی است. (قزوینی نژاد 1394)

مواردی را که می توان از نظر روانشناسی به صلح درو ن افراد مرتبط نمود، می توا ند خصلت های سازگارانه و مردم مدارنه و مدارا را، شامل شو د که در این بخش از مقاله به تعدادی از آنها به عنوان پیش فرض مؤلفه های صلح درون، اشاره می شود. 

بخشش و صلح: نتایج تحقیقی تحت عنوان بخشش از دیدگاه روان شناسی و قرآن نشان می دهد که «کلمه عفو، به معنای نگرفتن انتقام در برابر خطای دیگران توسط شخص قادری که حق انتقام گرفتن را دارد. نزدیک ترین معنا را با کلمه بخشش دارد. هر دو دیدگاه برتآثیر عفو در ایجادصلح، افزایش بهزیستی روانی و رضایت از زندگی تآکید دارند» (ایمانی فر و فاطمی1387 ) 

مدارا وصلح درونمدارا معلول عوامل بیشماری است که شخصیت و روان شناسی فردی تنها یکی از عوامل آن محسوب می شود. انسان مدارا کننده بیش از آن که به منفعت خود بیندیشد به منفعت خلق می اندیشد سعدی موافقت و همراهی دوست را تکیه گاه بزرگ وسترگی می داند، که با تکیه زدن به آن تحمل جفا و بی مهری های خلق برای انسان سهل و هموار می گردد.(سلیمانی  1388ص 9)

مؤلفه های مذکور و مؤلفه های متعدد دیگری که به نظر محقق به صلح درون مرتبط هستند، برای تعیین روایی محتوایی به گروهی از استادان و صاحبنظران حوزه صلح درون ارائه گردید، تا پس از ارزیابی و بررسی های تخصصی لیست نهایی تأیید و برای هر یک از مؤلفه ها تعریف نظری و عملیاتی صورت پذیرد.

مؤلفه های پیشنهادی: دلبستگی، صمیمیت، شادی، محبت، رضایت، مهر ورزی، همدلی، پاداش گرفتن، اعتماد به نفس، تحسین شدن، آرامش درونی، احترام کردن، دوست داشتن خود موفق بودن، متعادل بودن، حسن نیت، شوخ طبعی، خونسردی، در باب مؤلفه ها نکته ای که قابل توجه است این است که فهرست مؤلفه ها، بیانگر گستره وسیعی از مفاهیمی است که می تواند مرتبط با صلح درون باشد، ولی محدود به آنها نیست. و هر مؤلفه ای الگو خاصی از افکار و رفتار را دارد. مفاهیمی از این دست موجب گردید که در ذهن محقق این سؤال پیش آید که: آیا میتوان  پرسشنامه ای را برای سنجش صلح درون تهیه کرد؟

 

مبانی نظری

نظریه های صلح درون: درخصوص مفهوم صلح به معنای کلی نظریه های متعددی مطرح شده است، اما پیرامون ابعاد، انواع ومولفه های آن تئوری پردازی اندکی رخ داده است. در این میان از آنجا که صلح درون که به عنوان یکی ازانواع صلح کلی، مفهومی است که به تازگی توجه تعدادی از نظریه پردازان حوزه علوم انسانی را به خود جلب کرده است، لذا پیشینه تحقیقاتی چندانی در دسترس نمی باشد، به همین دلیل این پژوهش بیشتر به مطالعات عمومی مرتبط با صلح درون در عرصه های مختلف پرداخته است. بنابراین دراین بخش به تعداد اندکی از نظریه های مرتبط به این موضوع اشاراتی می شود.

صلح ذهنی وعینی: یک از طبقه بندی های صلح از نگاه مفهوم شناختی، ناظر بر تفکیک صلح درونی به عنوان وضعیتی ذهنی از صلح عینی یا بیرونی است. کسانی که صلح درونی رابه عنوان خودشناسی، خودسازی و ارتقای جنبه های تعالی و کمال اخلاقی و معنوی هم در ارتباط با خود و هم دیگران و محیط اجتماعی را تجربه کرده اند معقتدند این احساس به زمان، مردم، مکان یا وضعیت خارجی وابسته نیست بلکه افراد می توانند صلح درونی را حتی در طول جنگ نیز تجریه کنند. یکی از قدیمی ترین نوشته ها در مورد صلح درونی، (ساعد 1393) صلح درونی از نگاه سوی رجیس، «وضعیت یا حالت آرامش، هماهنگی، تعادل، عدالت، بی زمانی، آزادی و تعالی فردی یا خود بخود موجود است به گونه ای که در برابر هرچیز ضد آن ظفر یافته و قادر به جایگزین سازی باشد. چنین حالتی، نتیجه خودآگاهی، ایجاد درایت، درک و اعتقاد است خواه در فرایندی از پردازش داده های ایدئولوژیک، عقلی، نقلی یا هرچیز دیگر که یک انسان را نسبت به آنچه برای خود و دیگران و جامعه می پسندد، آشنا ساخته و رفتار و کردار و گفتارش را هدایت نماید.  (همان)                               

نظر با اینکه هدف این پژوهش بررسی، عوامل ویا مولفه های صلح درون به منظور ساخت وهنجاریابی پرسشنامه صلح درون بود، این بخش از پژوهش. به تبیین اجمالی وتعاریف نظری برخی از عواملی که مورد نظر این تحقیق بوده است می پردازد. ضمن اینکه به دلیل به نایاب بودن منابع معتبر در خصوص مطالب مرتبط به صلح درون دستیابی به تعاریف نظری کلیه مولفه ها این مطالعه امکان پذیر نبود.

 با این حال محقق از بین شصد وهفت مؤلفه اولیه، نوزده عامل  شناسایی شده از تحلیل عاملی مرحله نخست و پنج عامل اصلی از تحلیل عاملی مرحله دوم توانست برای تعدادی از آن ها مبانی نظری قابل  قبولی را از زبان صاحب نظران تبیین نماید.

جامعه پذیری: جامعه پذیری فرایند تأثیر متقابل بین یک شخص و محیط اجتماعی او را می رساند که نتیجه ی آن، پذیرش مدل های رفتار اجتماعی در آن محیط و پیدایش نوعی انطباق بین فرد و جامعه است. در این معنا جامعه پذیری، فرایندی است روانی اجتماعی که بر پایه آن، شخصیت اساسی تحت تأثیر محیط و مخصوصاَ نهادهای تربیتی، دین و خانوادگی تشکیل می یابد( بیرو، 1366. 363)

اعتماد به نفس: راجرز معتقد است که افراد کامل بجای اینکه توسط داوری ها ی دیگران، معیارهای اجتماعی، یا قضاوت های عقلانیشان هدایت شوند به واکنشها وپاسخهای خودشان اعتماد می کنند. رفتار کردن به شیوه ای که احساس می شود درست است، راهنمای خوبی برای رفتار کر دن به صورتی است که ارضا کننده می باشد (شولتز ص ۳۷۶)

پرهیز از پرخاشگری: پرخاشگری به هرگونه رفتار معطوف به آسیب رساندن یا مجروح ساختن، موجودی دیگر که به منظور اجتناب ازرفتاری مشابه بر انگیخته می شود اطلاق می گردد. پرخاشگری تلویهاَ به قصد آسیب رساندن نیز دلالت می کنند، که این قصد می تواند از اتفاقات پس و پیش از عمل پرخاشگری استنباط شود. (کاپلان وسادوک ،۱۹۹۴،ترجمه پور افکاری ۱۳۷۳)

تفکر منطقی: تلاشی منظم برای تشخیص مسئله، جستجوی اطللاعات و یافتن رابطه ای منطقی بین اطلاعات تا سرحد ممکن گسترده، از طریق باز آرایی اطلاعات به وسیله تخیل و به منظور تدوین فرضیه ای مدلل. (شریعتمداری ۱۳۸۵ ص۳۱ به نقل از اصلانی)

تمایل به حرکت وشور وسرزندگی: به نظر مازلو افراد خود شکوفا توانایی آن را دارند که دنیای خود را با تازگی، تعجب و بهت زدگی درک و تجربه کنند. یک تجربه ممکن است برای اشخاصی که خود شکوفا نیستند کهنه شود، اما افراد خود شکوفا از غروب خورشید، از نقاشی ورتمر یا از سمفونی گوستاو ماهلر گویی که اولین باراست که آن را تجربه می کنند لذت می برند. به نظر راجرز: تمام تجربیات توان تازه بودن و جدید بودن را دارند. تجربیات را نمی توان پیش بینی کرد ولی اشخاص کامل به جای اینکه صرفاَ آن هرلحضه مشاهده کنند، به طورکامل درآن ها شر کت می جویند.( شولتز ۳۷۶)

خود پذیری: مزلوپش بینی کرد که افراد خود شکوفا از سطوح بالایی کامرواسازی و خودپذیری برخوردارند پژوهش از این پیش بینی حمایت می کند. برای مثال، جان سامرلین و چارلز باندریک ۲۰۰۰ گزارش کردند که مردان بی خانمانی که برای غذا به سوپ متکی بودند، با این حال توانستد از سطوح بالای خشنودی و کامرواسازی خود برخوردار باشند. این پژوهشگران شاخص مختصر خود شکوفایی را در مورد افراد بی خانمان آفریقایی تبار اجرا کردند و دریافتند آن هایی که نمره بالایی در در خود شکوفایی کسب کردند از آن هایی که نمره پایینی در خوشکوفایی به دست آوردند شادتر و خود کامرواتر بودند. (فیست وفیست 2002ص 617)

خوش بینی: خوش بینی یعنی گرایش به اینکه شخص در آینده انتظار نتایج خوب را در زندگی دارد تانتایج بد (شیر وکارور ۱۹۸۵)؛ راش وشی یر۲۰۰۳) پس از تحقیقات وسیعی به این نتیجه رسیدن که دو متغیر خوش بینی و سازگاری  باهدف، تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی دارند. در واقع این دو متغیر نقش اساسی در برنامه های سازشی در شرایط بحرانی و رسیدن به اهداف را دارند. سیلکمن ۲۰۰۰ براین باور است که خوش بینی، به عنوان یک سبک تبینی بر سلامت روانی و جسمانی تأثیر داشته و اکتسابی می باشد. (علی بیک 1389).

خویشتنداری: صبر مترادف با خویشتنداری است. با صبر ما مسئول خودمان خواهیم بود. خواهیم توانست به جای آن که دست خوش هیجان شویم، واکنش مان نسبت به آن شرایط راخود انتخاب کنیم.(ام جی 1952)

کمال گرایی:  شاید یکی از رایج ترین عقاید محکوم به شکست که با آن به خودمان فشار می آوریم این است که هرگز نباید اشتباه بکنیم. گرچه از لحاظ عقلانی کاملاَ می دانیم که انسان ها کامل نیستند، اما از لحاظ هیجانی اغلب احساس می کنیم که خطا جایز نیست. (کری،2013،ص ۳۹)

مهرورزی و محبت به دیگرن: سالیوان معتقد بود همه افراد از نیاز به روابط گرم، نزدیک و صمیمی با دیگران برخوردارند. پژوهشگران (برنت وهانا ۱۹۹۵ )پس از بررسی نوشته های تجربی در باره خودبیانگری و صمیمیت، به این نتیجه رسیدند که تبادل های صمیمانه قبل از ۱۲ سالگی بسیار نادرند. از این بررسی همچنین معلوم شد نوجوانانی که خودبیانگری می کنند و روابط دوستی صمیمانه برقرار می کنند، درمقایسه با آن هایی که چنین نمی کنند از لحاظ روانشناختی سازگارترند؛ یعنی، عزت نفس بالاتری دارند و کمتر مضطرب و افسرده هستند. (فیست2013،ص 275)

به طور کلی پنج عامل اصلی استخراج شده از تحلیل عاملی را می توان به صورت زیر تعریف نمود

 تعاریف نظری پنج عامل اصلی پرسشنامه صلح درون:

برون گرایی: برون گرایی عبارت است از جهت گیری انرژی و توجهات یک فرد به خارج از خود (فرانسیس1999) (غلامیان 1393) .فوجیا، داینر و سانرویک 1991 همبستگی بین برون گرایی و تجربه عواطف مثبت را 80% برآورد کردند و دریافتند که روان نژندی و تجربه عواطف منفی تقریبا” از هم غیر قابل تمیزند مطالعات روان شناسی همگی وجود رابطه مثبت میان برو نگرایی با شادی را تأیید می کند (آرکایل ترجمه 1382)(غلامیان 1393)

کنترل درونی: منظور از منبع کنترل این است که شخص تا چه اندازه باور دارد که می تواند برزندگی خود مؤثر باشد. منبع کنترل برای تقویت ساختار روانی است، کسانی که منبع کنترل درونی دارند، معتقدند که سازندگان اصلی، زندگی خود هستند.(راتر،  1965، غضنفری، 1387)  

خود گردانی هیجانی: راهبرهای تنظیم حالات هیجانی در سطح شدت بهینه ای که بتوانیم به هدفهایمان برسیم (ایزنبرگ وهمکاران) به طوری که سطوح برانگیختگی خود را کنترل کند و بدین وسیله عملکرد خود را به حداکثر توان خود برساند، با وجود دلسردی و وسوسه باز هم پشتکار داشته باشد و همچنین از واکنش مخرب و تکانشی خود در مقابل تحریک از طرف دیگران جلوگیری کند (برداربری وگریوز)(حسینی 1388)

مسئولیت پذیری: ما از این نظر که سرنوشت خود، شرایط زندگی خویش، و مشکلات خودمان را به وجود می آوریم، خالق زندگی خود هستیم (راسل،  ۱۹۷۸). پذیرفتن مسئولیت، شرط اصلی برای تغییر است. در عین اینکه افراد یاد می گیرند چگونه محیط بیرونی خویش را تغییر دهند، می توانند برای نگریستن به درون خویش، برای پی بردن مشارکت خودشان در مشکلاتشان، به چالش طلبیده شوند. (کری 2013،ص207)

کمال گرایی مثبت: درکمال گرایی مثبت افراد می توانند مقداری عیب را در خودشان تحمل کنند، و از موفقیت هایشان لذت ببرند و از خودشان راضی باشند. آن ها از کارهای سخت و طاقت فرسا لذت می برند و زمانی که احساس می کنند در انجام کارها آزادند، می کوشند به بهترین صورت عمل کنند(می سیل دین،1963،غضنفری 1387).

روش پژوهش

تحقیق حاضر از نوع تحقيقات بنیادی و کاربردي است زیرا هم موجب افزایش دانش شده و نتايج، آن در دستیابی به سلامت روان استفاده. همچنین با توجه به هدف در اين پژوهش ازروش توصيفي غیر آزمایشی از نوع اکتشافی استفاده گردید.

جامعه آماری : جامعه آماری این تحقیق، دانشجویان دانشگاه آزاد واحد علوم  تحقیقات به تعداد  32000 تن بودند که در بین دانشجویان نوزده دانشکده به صورت زیرتوزیع گردید. در مقطع کارشناسی: 10.000 نفر، کارشناسی ارشد: 15000 نفر، دکتری : 7000 نفر

روش نمونه گيري و حجم نمونه، در اين پژوهش، با توجه به جدول مورگان با احتساب جمعیت دانشجویی و درصد تفکیکی 19 دانشکده به صورت تصادفی طبقه ای با استفاده از طیف لیکرت و رابطه زیر انتخاب شدند. مقدار محاسبه شده در فرمول فوق با توجه به درجه اطمينان 95 درصد (1.96=z) و خطاي حدي.0.5 برابر800 تن، به دست آمده بود.

 ابزارپژوهش، پرسش نامه ای محقق ساخته در زمینه مولفه های صلح درون بود، پرسش نامه اولیه در230سئوال تدوین شد. سپس روی 100 نفربه صورت پایلوت اجرا گردید. بر اساس مطالعات نظری و بررسي انواع مدل ها، تست ها، پس از بررسی و تلفیق سئوالات و مؤلفه ها، پرسش نامه در 148 سئوال با67 ، مؤلفه كه هریک از مؤلفه ها دارای 2 الی3 سئوال بود، طراحي گرديد.    

روش جمع آوري اطلاعات:  پرسش نامه به صورت حضوری در اختيار افراد قرار داده و جمع آوري گرديد. سؤال ها با استفاده از طيف ليكرت 5 درجه اي به صورت كاملاً مخالفم (1)، مخالفم (2)، بي نظرم (3)، موافقم (4) و كاملاً‌ موافقم (5) طراحي شده بود، منابع ثانويه اين تحقيق نيز کتب، مجلات، فصلنامه های علمی پژوهشی و مقالات تخصصي و مرتبط با موضوع بود.

روايي : از روايي محتوايي و صوري استفاده گردید که با کسب نظرات و دیدگاه های 30 نفر از اساتيد و متخصصين اين امر از طریق روش دلفی و پس از انجام اصلاحات در چند مرحله، انجام گرديد.

پایایی: برای اعتباریابی پرسش نامه و دست یابی به نتایج یکسان و تکرار پذیر از روش آلفای کرونباخ با بهره گیری از فرمول زیر استفاده گردید. 

 پس از محاسبه ضريب α براي پرسشنامه مقدار 983/0 به دست آمد. بنابراين پرسش‌نامه تدوين شده جهت اين تحقيق از قابليت اعتماد قابل قبولي برخوردار است. برای رعایت اختصار به تعدادی از سئوالات به عنوان نمونه درقالب جدول اشاره می شود                                                                            

                       جدول آلفاي كرونباخ پرسشنامه صلح درون

تعداد گويه

آلفاي كرونباخ

148

0.983

                                                       

                                                  جدول آلفاي كرونباخ پرسشنامه صلح درون به تفکيک سؤالات      

 

سؤالات

میانگین در صورت حذف

واریانس درصورت حذف

هبستگی هر سؤال با کل مقیاس

s1

529.19

6198.787

.648

.982

s2

529.07

6213.788

.581

.982

s3

528.94

6228.213

.526

.982

s4

528.92

6230.144

.525

.982

s5

528.97

6229.615

.531

.982

s6

528.99

6233.208

.509

.982

s7

528.96

6228.883

.532

.982

s8

528.95

6223.673

.576

.982

 

روش تجزیه وتحلیل داده ها: از آمار توصیفی برای توصیف داده های عوامل. و از آمار استنباطی با روش تحلیل عاملی از نوع اکتشافی برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شده است.

یافته ها

شاخص هاي توصيفي نمونه: بر اساس اطلاعات به دست آمده تعداد 508 تن از پاسخگویان مرد و 292 تن از پاسخگویان زن بودند. به عبارت دیگر 63.5% درصد پاسخگويان مرد و 36.5% درصد آنان زن بودند. همچنین تعداد 250 تن از پاسخگویان دانشجویان دوره کارشناسی و 375 تن، دوره کارشناسی ارشد و 175 تن، دوره دکتری بودند. به عبارت دیگر 31.25% درصد دوره کارشناسی و 46.875% درصد کارشناسی ارشد و 21.875% درصد دکتری بودند.

                                                 جدول شاخص های توصیفی سؤالات

مولفه ها

 

 

عوامل وسؤالات مرتبط به هر عامل

کشیدگی

کشیدگی

میانگین

انحراف استاندارد

شاخص

خطای استاندارد

شاخص

خطای استاندارد

اجتماعی شدن

 

1

من اغلب درمورد مسائل زندگی ام با دیگران مشورت می کنم.

-.418

.086

-.398

.173

3.60

1.050

 

2

دوست دارم اوقات فراغت خود را با دوستان نزدیک سپری نمایم.

-.507

.086

-.220

.173

3.71

1.007

احترام به دیگران

3

من اکثرا به افکار و احساسات دیگران احترام می گذارم .

-.581

.086

-.040

.173

3.85

.938

احتیاط

4

ارتباط با برخی افراد خیلی خوشایند نیست و ممکن است نتایج منفی داشته باشد.

-.549

.086

-.153

.173

3.87

.917

 

5

وقتی در کاری موفق می شوم دوست ندارم دیگران را در آن دخیل نمایم..

-.436

.086

-.316

.173

3.81

.913

 

6

من با کسانی که زیاد رفتار دوستانه دارند با احتیاط برخورد می کنم .

-.454

.086

-.127

.173

3.80

.908

احساس استقلال

7

من ترجیح می دهم کارهایی را انتخاب کنم که خودم تصمیم گیرنده آن باشم.

-.570

.086

.176

.173

3.83

.920

 

8

من احساس می کنم توانایی تسلط برسختی در کارها را به تنهایی دارم.

-.557

.086

.237

.173

3.84

.907

 

9

به نظر دیگران من به کمک افراد دیگر احتیاج ندارم.

-.395

.086

-.026

.173

3.81

.884

عدم احساس تنهایی

10

من مشتاق که در بین دوستانم باشم .

-.380

.086

-.086

.173

3.76

.903

 

استنباط آماری: در این بخش سوال پژوهش مورد بررسی و بر اساس تحلیل عاملی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و عوامل صلح درون با استفاده از روش PCA استخراج شده است.

تحليل عاملي پرسشنامه عناصر صلح درون: در پژوهش حاضر، به منظور پاسخ به اين پرسش كه آيا پرسش نامه عوامل صلح درون از يك عامل كلي اشباع شده يا نه، از روش تحليل مؤلفه هاي اصلي استفاده شده است. بر پايه اين روش تحليل مؤلفه هاي اصلي(PCA) در هريك از خانه هاي قطري ماتريس همبستگي عدد يك قرار مي گيرد. در اين ماتريس علاوه بر واريانس مشترك و واريانس اختصاصي، واريانس خطا نيز مشخص مي شود. اين روش در جستجوي ساختاري است، كه همه واريانس مجموعه متغيرهاي مورد مطالعه را تعيين می كند (ثرندايك، 1990). به منظور تعيين پاسخ نهايي و تشخيص عامل يا عامل هايي كه زير بناي اين پرسش نامه را تشكيل مي دهند و همچنين به منظور تعيين ساختار آن، در اين پژوهش از چرخش واريماكس استفاده شده است.

شاخص كفايت نمونه گيري KMOبا توجه به اينكه مقدار شاخص كفايت نمونه گيري KMO برابر 962/0 مي باشد و بنابر نظر تاباكينگ و فيدل (2007) مقدار لازم براي تحليل عاملي 6/0 مي باشد و بالاتر از مقدار توصيه شده توسط كايرز (1970) بوده و آزمون بارتلت (1954) با خي دو 52685.608 به لحاظ 001/0 = P معنادار بود عامل پذيرش ماتريس همبستگي و امكان اجراي تحليل عاملي را تآیید می کند. و نشان می دهد که تناسب داده ها حد خوبي است و همبستگي هاي محاسبه شده داراي پايايي است. آزمون بارتلت نيز براي تحليل عامل معني دار مي باشد (000/0 P=  كه كمتر از 05/0 مي باشد). بنابراين علاوه بر كفايت نمونه برداري،  تحليل عاملي بر پايه ماتريس همبستگي مورد مطالعه نيز قابل توجيه است.

                                                  جدول آزمون کایزر مایر و بارتلت

 

آزمون کفایت نمونه گیری کایزر مایر KMO

 

.962

آزمون بارتلت

 

خی دو

52685.608

درجه آزادی

2211

معنی داری

.000

 

تعيين عامل هاي معني دار اشباع شده: براي تعيين اين مطلب كه مجموعه سؤالات پرسش نامه از چند عامل معني دار اشباع شده است، سه شاخص عمده مورد توجه قرار مي گيرد. 1- ارزش ويژه – 2-نسبت واريانس.3- نمودار شيب دار يا نمودار چرخش يافته ارزش های ویژه 

                                                             جدول ارزش ویژه عوامل استخراج شده

عوامل

ارزش ویژه

درصد واریانس

درصد تراکمی واریانس

1

12.552

23.167

23.167

2

11.090

20.470

43.637

3

5.974

11.027

54.664

4

2.974

5.488

60.153

5

.824

1.522

61.674

در جدول فوق ارزش هاي ويژه هر يك از عوامل يا مؤلفه ها فهرست شده اند. عواملي كه داراي ارزش ويژه بالاتر از يك دارند مورد قبول مي باشد. 19 مؤلفه اول از 67مؤلفه دارای ارزش ويژه بالاتر از يك بوده و در مجموع 81.95 درصد واريانس را تبيين  كنند. و بررسي ماتريس همبستگي نشان مي دهد که بسياري از آيتم ها داراي ضريب بالاتر 3/0 مي باشد  نشان داد که چهار عامل بيشترين واريانس را تبيين مي كنند، که به ترتيب داراي واريانس هاي 23.167، 20.470، 11.027 و 5.488  مي باشند. نتايج اين تحليل استحكام و استقلال هريك از عوامل را نشان مي دهد.

را ه حل اوليه (قبل از چرخش) : ماتريس هبستگي قبل از چرخش محاسبه گرديد و مشخص شد که حدود بيش از 70 درصد ضرايب هبستگي مثبت است كه نشان مي دهد متغيرهاي پرسشنامه عوامل صلح درون احتمالاً از يك عامل كلي اشباع است. همچنين اگر ضريب 4/0 را ملاك قرار دهيم بار عاملي  بيش از 85 درصد عوامل پرسش نامه تقريبا متمركز بر يك عامل است و مي توان نتيجه گرفت كه همه سؤال ها از لحاظ علمي ناب هستند نه مركب.

راه حل پاياني (ماتريس چرخش يافته) : با توجه به اينكه ماتريس اصلي و بارهاي عاملي مربوط، به طور كلي ساختاري را كه از لحاظ علمي  مهم و با معني باشد به دست نمي دهد، عامل هاي استخراج شده با استفاده از چرخش واريماكس به محورهاي جديد انتقال داده شد تا هم كشف هيئت كلي متغير ها و هم تشخيص ساختار ساده اي كه نمايشگر خطوط اصلي نسبتاً روشن براي رسيدن به راه حل هاي تفسير پذير باشد، امكان پذير گردد. ماتريس عاملي اصلي پس از چرخش واريماكس  جدول زير نشان داده شده است.

 

                                                               جدول ماتريس چرخش يافته متغيرها

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

اجتماعی شدن

 

.494

         

احترام به دیگران

 

.597

        

احتیاط

  

 .671

       

احساس استقلال

   

 .753

      

عدم احساس تنهایی

   

 .785

      

احساس خوب بودن

    

 .758

     

احساس گناه از کارهای نادرست

     

 .742

    

عدم احساس ناکامی یا درماندگی

   

 .825

      

اعتماد به دیگران

 

.700

        

اعتماد به نفس

 

   

 .745

      

برخورد منطقی با مشکلات

 

      

 .674

   

برداشت خوب

 

    

 .692

     

پرهیز از بد گمانی و سوء ظن

 

    

 .791

     
نمودار صلح درون

نمودار Scree  عامل هاي 19 گانه پرسشنامه صلح درون

نامگذاري عوامل: با توجه به نتايج بدست آمده از ماتريس چرخش يافته بر اساس روش واريماكس و عوامل بدست آمده و مجموعه شواهد مربوط به هركدام از عوامل آن ها  به صورت زير نامگذاري شدند.

                                                                 جدول نامگذاري عوامل

1

جامعه پذیری

اجتماعی شدن، تأیید جویی، جامعه پذیری، جمع گرایی، حضور اجتماعی، گرایش به ارتباطات اجتماعی، مردم داری و مردم پذیری، همرنگی با جماعت

2

دگر خواهی

احترام به دیگران، پرهیز از نفرت از دیگران، توجه به نظرات دیگران، علاقه مند بودن به آسایش و خوشبختی دیگران، اعتماد به دیگران

3

خود کنترلی

خویشتنداری ، احتیاط

4

خود باوری

احساس استقلال، عدم احساس تنهایی، اعتماد به نفس، پرهیز از سرزنش خود، پرهیز از خودخوری، خود پذیری، عدم احساس ناکامی یا درماندگی، عزت نفس و  احساس مثبت در مورد خود

5

مثبت اندیشی

احساس خوب بودن، برداشت خوب، پرهیز از بد گمانی و سوء ظن، پرهیز از عیب جویی، خوش بینی

6

وجدان پاک

احساس گناه از کارهای نادرست

7

تفکر منطقی

برخورد منطقی با مشکلات، پرهیز از سخت گیری و حساسیت زیاد، تأمل در رویدادها، تحلیل گری، تصمیم گیری بر اساس اندیشه و تفکر، تفکر منطقی، خطر گریزی، عدم توجیه خود و دفاع غیرمنطقی از خود، افکار منطقی

8

کنترل هیجانات

پرهیز از پرخاشگری، عدم گرایش به آشوبگری

9

اصیل بودن

پرهیز از خود نمایی، مطلوب بودن و ارائه تصویر خوب از خود

10

دگر دوستی

پرهیز از دشمنی و گرایش به دوستی

11

بردباری

تحمل دیگران، تحمل نظرات مخالف، عدم انتظار بیش از حد از دیگران

12

شورانگیزی

مایل به حرکت و ثمربخشی

13

ثبات اخلاقی داشتن

ثبات خلق و خو، ثبات و پایداری هیجانی، جدیت

14

درستکاری

حق گرایی، درست کاری و صداقت، قانون گرایی، نظم گرایی، واقع بینی

15

آرامش طلبی

عدم اضطراب و نگرانی، عدم افسردگی

16

کمال خواهی

علاقه به پیشرفت، کمال گرایی، گرایش به تغییر و پیشرفت

17

وظیفه شناسی

مسؤلیت پذیری و احساس مسؤلیت، وظیفه شناسی

18

مهرورزی

مهر طلبی و جستجوی حمایت و عشق، مهرورزی و محبت به دیگران،

19

همدلی

همدلی و درک دیگران، همنوایی

براي تبدیل عوامل 19 گانه به عوامل محدود تر، کاهش داده ها  وپاسخ به اين پرسش كه آيا پرسش نامه نهایی عوامل صلح درون از يك عامل كلي اشباع شده يا نه، در مرحله دوم نیز از روش تحليل عاملي و روش تحليل مؤلفه هاي اصلي استفاده شده است. همچنین به منظور تعيين پاسخ نهايي و تشخيص عامل يا عامل هايي كه زير بناي اين پرسشنامه را تشكيل مي دهند و نیز تعيين ساختار آن، در اين مرحله پژوهش نیز از چرخش واريماكس استفاده شده است

شاخص كفايت نمونه گيريKMO : باتوجه به اينكه مقدار شاخص كفايت نمونه گيري KMO برابر 973/0 مي باشد. آزمون بارتلت نيز براي تحليل عامل معنی دار می باشد،(000/0 P=  كه كمتر از 05/0 مي باشد). مقدار شاخص نمونه گيري KMO 973 كه بالاتر از مقدار توصيه شده توسط كايرز (1970) بوده و آزمون بارتلت (1954) با خي دو 43574.5112 به لحاظ آماري در سطح 001/0 = P معنادار بود كه عامل پذيري ماتريس همبستگي و امكان اجراي تحليل عاملي  را تأييد مي كند.

                                              جدول مرحله دوم آزمون کایزر مایر و بارتلت

 

آزمون کفایت نمونه گیری کایزر مایر KMO

.973

آزمون بارتلت

خی دو

43574.5112

درجه آزادی

2211

معنی داری

.000

                             جدول ارزش ویژه عوامل استخراج شده

عوامل

ارزش ویژه

درصد واریانس

درصد تراکمی واریانس

1

8.573

45.120

45.120

2

2.211

37.160

82.28

3

1.387

7.300

89.58

4

1.173

6.176

95.756

5

1.165

4.244

100

در جدول فوق ارزش هاي ويژه  هر يك از عوامل يا مؤلفه ها فهرست شده اند. عواملي كه داراي ارزش ويژه بالاتر از يك دارند مورد قبول مي باشد. مؤلفه هاي 1 و 2 درصد بیشتری از واريانس داده را در مقايسه با ساير اجزا تبيين مي كنند.

تحليل مؤلفه هاي اصلي وجود 5 عامل با ارزش ويژه بيشتر از يك نشان داده است كه به ترتيب داراي واريانس هاي، 45.120، 37.160، 7.300، 6.176 و 4.244 می باشند. بعد از عامل دوم تغيير واضح  واريانس عوامل ديگر مشاهده مي شود. با استفاده از آزمون شيب دار كتل (1966) مقرر گرديد كه 2 عامل براي بررسي بيشتر حفظ شوند. همچنین بررسي ماتريس همبستگي نشان مي دهد كه بسياري از آيتم ها داراي ضريب بالاتر 3/0 مي باشد نشان داد كه 2 عامل دارای بارعاملي قوي تری هستند.  

                                                                    ماتريس چرخش يافته متغيرها

      

1

2

3

4

5

جامعه پذیری

.672

    

دگر خواهی

.713

    

دگر دوستی

.770

    

مهرورزی

.677

    

همدلی

.762

    

خود کنترلی

 

.728

   

خود باوری

 

.744

   

وجدانی بودن

 

.706

   

مثبت اندیشی

  

.732

  

نامگذاري عوامل نهایی: با توجه به نتايج بدست آمده از ماتريس چرخش يافته بر اساس روش واريماكس و مجموعه شواهد مربوط به هركدام از عوامل، در مرحله نهایی عوامل صلح درون به صورت زیر نامگذاری شد.

                                                                جدول نامگذاري عوامل

1

برونگرایی

جامعه پذیری، دگرخواهی، دگردوستی، مهرورزی، همدلی

 

کنترل درونی

خود کنترلی، خودباوری، وجدانی بودن،

 

کنترل هیجانات

مثبت اندیشی،کنترل هیجانات، بردباری، شورانگیزی، ثبات اخلاقی، آرامش طلبی

 

منطق پذیری

تفکر منطقی، اصیل  بودن، درستکاری

 

کمال طلبی

کمال طلبی

 

بحث و نتیجه گیری

دراین مطالعه، برای پاسخ به این سئوال که، چه پرسش نامه ای را می توان برای سنجش صلح درون تهیه کرد و عوامل صلح درون کدامند؟ داده ها با استفاده از تحلیل عاملی در دو مرحله مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و عوامل نهایی این پرسشنامه تعیین گردید. قبل از اجراي تحليل مؤلفه ها مناسب بودن داده ها براي تحليل عاملي ارزيابي شد.

نتایج تحليل عاملي مرحله اول پرسشنامه صلح درون: به توجه به اینکه مقدار شاخص كفايت نمونه گيري KMO برابر 962/0 مي باشد، بيانگر این است که تناسب داده ها در حد خوبي است و همبستگي هاي محاسبه شده داراي پايايي است. آزمون بارتلت (1954) با خي دو 52685.608 به لحاظ آماري در سطح 001/0 = P معنادار بود كه عامل پذيري ماتريس همبستگي و امكان اجراي تحليل عاملي  را تأييد مي كند.

راه حل چرخش يافته نیز وجود ساختار ساده را نشان داد كه بار عاملي  بيش از 81 درصد متغير هاي پرسش نامه تقريبا متمركز بر چهار عامل است و مي توان نتيجه گرفت كه همه سؤال ها از لحاظ علمي ناب هستند نه مركب. نتايج اين تحليل استحكام و استقلال هر يك از مؤلفه ها را نشان مي دهد.

نتایج تحلیل عاملی مرحله دوم پرسشنامه : به توجه به اینکه مقدار شاخص كفايت نمونه گيري KMO برابر 973/0 مي باشد بنابراين مقدار به دست آمده بيانگر این است که تناسب داده ها براي تحليل عاملي حد خوبي است و همبستگي هاي محاسبه شده داراي پايايي است. و آزمون بارتلت (1954) با خي دو  43574.5112 به لحاظ آماري در سطح 001/0 = P معنادار بود كه علاوه بر کفایت نمونه برداری عامل پذيري ماتريس همبستگي و امكان اجراي تحليل عاملي  را تأييد مي كند. راه حل چرخش يافته نیز وجود ساختار ساده را نشان داد كه 2 عامل دارای بار عاملي قوي هستند. نتايج اين تحليل نیز استحكام و استقلال هريك از عوامل را نشان مي دهد.

بحث و تفسیر

با توجه به نتایج استخراج شده و عوامل بدست آمده در مر حله اول و دوم و مشاهدات مرتبط به هریک از عوامل مشخص شد که عوامل پنجگانه تعیین شده با پرسش نامه معتبر فعلی می تواند شاخصی باشد که صلح درون افراد را بسنجد. این نتیجه با تست نئو (1999) و تحقیقات انجام شده توسط قزوینی نژاد (1394) و میرزایی (1394)،  همخوانی دارد. درخصوص تفسیر عوامل پنچگانه (نهایی) می توان گفت: برونگرایی با حدود 45.120 درصد واريانس مشترك، با تحقیقات (داینر وسانرویک 1991) و (آقایار و شریفی 1385) و (ترن1998) همخوان است.

کنترل درونیبا 37.160 درصد باتحقیقات (گواتمن2004) و (غضنفری1387)، خود گردانی هیجانی، باحدود 7.300 درصد با تحقیقات (دین پرور1387) و (مؤمنی 1384) مسئولیت پذیری: با حدود6.176 درصد واريانس با تحقیقات (راسل1978) و (فرانکل1978) و کمال گرایی مثبت:باحدود4.244 درصد واريانس مشترك با تحقیقات (می سیل دین 1963) همخوان هستند.

 محدودیت ها

عواملی که موجب شد اعتبار درونی طرح وتعمیم پذیری نتایج محدود گردد عبارت بودند از:

 1- برخی از افراد درک درستی از محتوای پرسشنامه نداشتند. 

2- بعضی از افراد درپاسخ دادن به همه سئوالات احساس خستگی می کردند. 

مشکلات تحقیق شامل :

1-کمبود منابع مطالعاتی معتبر 

2– عدم وجود تئوری ها ونظریه های علمی در خصوص  صلح درون

3– عدم ساخت پرسشنامه مشابه درمورد موضوع تحقیق

4-کمبود تحقیقات انجام شده پیرامون موضوعات مرتبط با صلح درون 

پیشنهادات

با توجه به اینکه در این پژوهش از طریق تحلیل عاملی در دو مرحله عوامل صلح درون شناسایی شد. و پرسش نامه ای معتبر برای سنجش صلح درون افراد ساخته شد، پیشنهاد می شو

د این پرسش نامه در اختیار مسئولین حوزه سلامت روان قرار گیرد. تا پس از بررسی های ضروری، مورد بهره برداری های کابردی قرار گیرد.

پیشنهاد برای پژوهش های آتی:

 1-پیشنهاد می شودکه پژوهشگران برای هنجاریابی این پرسشنامه در مراکز یا شهر های مختلف تلاش واقدام نمایند

2– محققین وپژوهشگران به ساخت وهنجاریابی  پرسشنامه هایی در سایر ابعاد صلح درون بپردازند.

3- پژوهشگران تحقیقاتی را در خصوص ساخت ابزارهای پژوهشی جهت سنجش صلح در ابعاد گوناگون : ازجمله صلح ومحیط زیست،صلح وکودکان،صلح در جامعه آغاز نمایند

توصیه های کاربردی:

1-به مسئولین ودست اندر کاران حوزه سلامت روان توصیه می شود که برای ارتقاء صلح درون دربین افراد جامعه  به برنامه ریزی های گسترده اقدام نموده ودستورالعمل های کاربردی را تدوین نمایند.

2-پیشنهاد می شود جهت افزایش توانمندی افراد در پرورش وتقویت صلح درون خود دوره های آموزشی  و کارگاه های مشورتی دایر گردد .

منابع

 

1-اصلانی. ن.، 1391 بررسی اثر فن آوری اطلاعات بر رشد تفکر منطقی و تربیت اجتماعی دانش آموزان پسر

2- ام جی، ر.، 1952، قدرت صبر، زاهدی، ز.، انتشارات میم، 1390

3- برادبری، گ.، تراویس، ج.، 2005، هوش هیجانی، مهارت ها و آزمون ها، گنجی، ح.، 1384، تهران: نشر ساوالان

4- پور افکاری، ن.، 1374 مترجم کتاب انجمن روان شناسی آمریکا، ناشر طبقه بندی

     تهران :انتشارات آزادDsmIv

5- حاجی ربابی .ف.،1390ا، ثر بخشی مبتنی بر نظریه فعالیت بر کاهش درماندگی آموخته شده و عملکرد

6- حسینی ،ش.، 1388، اثربخشی آموزش مولفه های درون فردی وبین فردی هوش هیجانی بر سبک های دلبستگی در دانش آموزان دختر دبیرستانی شهر رشت ،دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات

7- ساعد.ن.، 1393 صلح جهانی ازنظریه تا عمل، تهران: پژوهشکده مطالعات روابط بین الملل، خبرگزاری

8-شولتز، د.، و سیدنی ا.،1998، نظریه های شخصیت، سید محمدی ،ی،1383،نشر ویرایش

9- کری،ج.،2013،نظریه و کاربست مشاوره وروان درمانی، سید محمدی، ی.، تهران:نشر ارسباران، چاپ هشتم، 1391 

10- فیست، ج.وگ.2002، نظریه های شخصیت، سیدمحمدی، ی، تهران، نشر روان 1390

11- قزوینی نژاد، ح،1394، بررسی تاثیر ارتقاء صلح درون بر هوش هیجانی شهروندان با تاکید بر توسعه اجتماعی، فصلنامه پژوهش های تربیتی، ویژنامه سمپوزیوم صلح درون 

12- علی بیک.ف.،1389، بررسی اثر بخشی خوش بینی برکیفیت زندگی دانشجویان دختر ساکن خوابگاه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. دانشگاه آزاد اصفهان، رشته مشاوره

 

1-Philip Bonifonte. Sifu. 2004. T’AI CHI FOR SENIORS. Printed in the U.S.A. by Book-mart Press

2-Lee R and Yuen Loke A.2005Promoting Behaviors and Psychosocial Well-

3- _Michie]. [David 2005_Hurry_Up_and_Meditate_Your_Starter(BookFi.org

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این مطلب را به دوستان خود به اشتراک بگذارید

خواننده گرامی

آیا می دانستید بسیاری از مشکلات شخصی و گروهی با کمک گرفتن از مشاوران منخصص به راحتی قابل حل می باشد.

دیر اقدام نکنید

به راحتی با کارشناسان ما در تماس باشید تا شما را برای انتخاب مشاور راهنمایی نمایند.
اینجا کلیک نمایید

لیست محتوا

مرکز مشاوره

با ما تماس بگیرید تا با برترین مشاوران کشور مشاوره داشته باشید

مرکز مشاوره مهستا