شكل گيري هويت جنسي در كودكان

شکل گیری هویت جنسی در کودکان
دکتر سمانه نیک خواه

دکتر سمانه نیک خواه

شكل گيري هويت جنسي در كودكان

هریک از ما بزرگسالان هویت جنسی داریم: تصوری از خودمان به صورت فردی که ویژگی های مردانه و زنانه دارد. پژوهشگران در اواسط کودکی می‌توانند از کودکان بخواهند خودشان را طبق صفات شخصیت ارزیابی کنند و به این طریق هویت جنسی آنها را تعیین کنند. نقش والدین در شکل های متعادل و پایدار هویت جنسی فرزندان یکی از مهم‌ترین و دشوارترین و در عین حال، سریع ترین مداخله گری های تربیتی است که سهم بزرگ در آینده کودکان یعنی زمانی که خود در نقش پدر یا مادر ظاهر می‌شوند دارند.

پیدایی هویت جنسی

 چگونه کودکان هویت جنسی را پرورش می‌دهند؟ هر دو نظریه یادگیری اجتماعی و شناختی _ رشدی، پاسخ هایی را به این سوال دارند.

  • نظریه یادگیری اجتماعی: رفتار قبل از ادراک خویشتن روی می‌دهد. کودکان پیش دبستانی ابتدا از طریق سرمشق گیری و تقویت پاسخ ها نقش جنسی را فرا می‌گیرند و بعد، این پاسخ را در عقاید جنسی نسبت به خودشان سازمان می دهند.
  • نظریه شناختی رشدی: جهت رشد و تقویت جنسی را به صورت دیگری در نظر می‌گیرد. کودکان در سال‌های پیش دبستانی ابتدا از دائمی بودن جنسیت خود درک شناختی کسب می‌کنند. به عبارت دیگر آنها ثبات جنسیت را پرورش می‌دهند. به این منظور می فهمند حتی اگر لباس، آرایش مو و فعالیت‌های بازی تغییر کند، جنسیت ثابت می‌ماند. بعد این دیدگاه را برای هدایت کردن رفتارشان به کار می‌برند، و ترجیح می‌دهند فعالیت‌هایی را انجام دهند که مرتبط با جنسیت آنها باشد. پژوهش حاکی است که ثبات جنسی تا پایان سال های پیش دبستانی در اغلب کودکان وجود ندارد. وقتی که آرایش مو، لباس عروسک را در مقابل چشمان کودک زیر ۶ سال تغییر می دهند او اصرار می ورزد که جنسیت عروسک هم تغییر یافته. و زمانی که از دختر بچه ها پرسید وقتی بزرگ شدید می‌توانید پدر باشید؟ و اگر بخواهید می توانید پسر شوید؟ آنها پاسخ دادند بله.

دلیل عملکرد ضعیف کودکان پیش دبستانی در تکالیف ثبات جنسیت فقط نارسیدگی شناختی نیست. این عملکرد ضعیف حاصل تجربه اجتماعی محدود نیز هست. مخصوصاً نداشتن فرصت آموختن درباره تفاوت اندام های تناسلی مرد و زن. در اكثر خانواده ها کودکان پیش دبستانی اعضای خانواده جنس مخالف خود را به صورت برهنه نمی بینند، بنابراین آنها فقط با توجه به اطلاعات محدودی که دارند، مانند نحوه لباس پوشیدن و رفتار کردن هر جنس مردان و زنان را از یکی تشخیص می‌دهند کودکانه ۳ساله که از تفاوت‌های تناسلی آگاه هستند معمولاً به سوالهای ثبات جنسیت پاسخ درست می دهند.

  • نظریه طرحواره جنسی: نظریه طرحواره جنسی یک نوع رویکرد پردازش اطلاعات به نقش یابی جنسی است، که ویژگی های یادگیری اجتماعی و شناختی رشدی را ترکیب می‌کند. این رویکرد تاکید دارد که فشارهای محیطی و شناخت‌های کودکان با هم به شکل گیری تفاوت جنسی کمک می کند. کودکان از همان سنین اولیه به توصیه‌های دیگران پاسخ می‌دهند و ترجیحات و رفتارهای کلیشه‌ای جنسیت را از آنها می آموزند. آنها در عین حال، تجربیات خود را در طرح های جنسی طبقات مردانه و زنانه سازمان می دهند و از آنها برای تبدیل کردن دنیای خود استفاده می‌کنند. کودکی که می گوید فقط “پسرها می‌توانند دکتر باشند” یا “آشپزی کار دختر هاست” طرحواره های جنسی شکل یافته ای دارد. به محض اینکه کودکان پیش دبستانی بتوانند جنسیت خود را بنامند، طرحواره های جنسی متناسب با آن را انتخاب می‌کنند و آن را در مورد خودشان به کار می‌برند در نتیجه ادراک خویشتن آنها نقش جنسیت را جذب می‌کند و طرحواره جدیدی می‌شود که آن را برای پردازش اطلاعات و هدایت رفتارشان به کار می برند.
هویت جنسی
هویت جنسی

کاستن از کلیشه سازی جنسیت در کودکان پیش دبستانی

 

 چگونه می توانیم به کودکان پیش دبستانی کمک کنیم از شکل دادن طرح‌های جنسی خشک که رفتار و فرصت های یادگیری آنها را محدود می‌کند خودداری کنند؟ وقتی افراد یک ملت به اتفاق هم می کوشند، از طریق تدابیر خاص برابری جنسیت را ترغیب کند. کلیشه سازی جنسیت به مقدار زیادی کاهش می یابد و حق انتخاب های زندگی بیشتر می شود.

 در فرهنگ هایی که ارزش ها به کندی تغییر می‌کنند، تداعی های وابسته به جنسیت معمولاً به قدري فراگیر هستند، که والدین و معلمان باید سخت بکوشند تا اجازه ندهند، کودکان این تداعی ها را جذب کنند. بزرگسالان می‌توانند با برطرف کردن کلیشه سازی جنسیتی از رفتار خودشان از گزینه‌هایی که در اختیار کودکان قرار می‌دهند شروع کنند. برای مثال مادرها و پدرها می‌توانند به نوبت غذا بپزند فرزندانشان را حمام کنند، و اتومبیل خانوادگی را برانند. آنها می‌توانند برای دخترها و پسرها هم عروسک و هم کامیون تهیه کنند و از آنها بخواهند لباس صورتی و آبی بپوشند. معلمان می توانند از تمامی کودکان بخواهند هم در فعالیت هایی که بزرگسالان تنظیم کردند و هم در فعالیت‌های سازمان نیافته شرکت کنند. همچنین باید کودکان را از برنامه‌های تلویزیونی که نشان می‌دهد مردان و زنان از عهده کارهای متفاوتی برمی‌آیند دور نگه داشت.

منابع

كليدهاي آموزش و مراقبت از سلامت جنسي در كودكان و نوجوانان. نويسنده: دكتر كريستال دفريتاس. مترجم:سارا رئيسي طوسي.

تربيت جنسي كودكان. نويسنده فاران حسامي

روانشناسي رشد جلد اول تاليف: لورابرگ ترجمه: يحيي سيد محمدي

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این مطلب را به دوستان خود به اشتراک بگذارید

خواننده گرامی

آیا می دانستید بسیاری از مشکلات شخصی و گروهی با کمک گرفتن از مشاوران منخصص به راحتی قابل حل می باشد.

دیر اقدام نکنید

به راحتی با کارشناسان ما در تماس باشید تا شما را برای انتخاب مشاور راهنمایی نمایند.
اینجا کلیک نمایید

لیست محتوا

مرکز مشاوره

با ما تماس بگیرید تا با برترین مشاوران کشور مشاوره داشته باشید

مرکز مشاوره مهستا